Thành lập nhà máy sản xuất có vốn nước ngoài: chuỗi giấy phép 2026
Cũng như thành lập một doanh nghiệp, hầu hết nhà đầu tư khi thành lập nhà máy sản xuất có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam đều ít nhiều gặp rắc rối về thủ tục pháp lý. Rắc rối đó nằm ở các loại giấy phép để nhà máy được hoạt động kinh doanh hợp pháp.
Khó của một nhà máy không nằm ở thủ tục thành lập doanh nghiệp mà ở chuỗi giấy phép gắn với công trình. Cả ba mắt xích của chuỗi đó đều vừa đổi luật trong hai năm gần đây.
Tóm tắt: Ngoài Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC), nhà máy còn qua ba thủ tục: môi trường, xây dựng, phòng cháy chữa cháy (PCCC). Với dự án thuộc diện luật định, phải có phê duyệt đánh giá tác động môi trường (ĐTM) trước khi quyết định đầu tư xây dựng.
- 01/01/2026 là ngày Luật số 146/2025/QH15 sửa các điều về ĐTM của Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14.
- 01/07/2025 là ngày Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 có hiệu lực.
- 01/07/2026 là ngày Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 có hiệu lực (riêng một số điều có hiệu lực từ 01/01/2026), thay thế Luật Xây dựng 2014 (số 50/2014/QH13).
Hồ sơ, thời hạn và bốn bước thành lập áp dụng chung cho mọi dự án được trình bày tại bài trình tự chung cho dự án có vốn nước ngoài.
Căn cứ pháp lý
Dự án nhà máy có vốn nước ngoài chịu điều chỉnh của các văn bản dưới đây, cập nhật đến ngày 28/09/2026.
- Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, hiệu lực từ 01/03/2026, và Nghị định 96/2026/NĐ-CP hướng dẫn, hiệu lực từ 31/03/2026.
- Luật Doanh nghiệp 2020 (số 59/2020/QH14), sửa đổi bởi Luật số 76/2025/QH15.
- Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14, các điều về ĐTM sửa bởi Luật số 146/2025/QH15 từ 01/01/2026.
- Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, hiệu lực từ 01/07/2026.
- Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15, hiệu lực từ 01/07/2025.
Nhà máy khác gì một dự án dịch vụ?
Nhà máy có công trình xây dựng và có phát thải, nên phải đi qua ba thủ tục mà một dự án dịch vụ thông thường không gặp.
| Mắt xích | Nội dung | Văn bản đang áp dụng |
|---|---|---|
| Môi trường | ĐTM, và tùy quy mô còn có giấy phép môi trường hoặc đăng ký môi trường | Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14, sửa bởi Luật số 146/2025/QH15 từ 01/01/2026 |
| Xây dựng | Các thủ tục về xây dựng đối với nhà xưởng, gồm thẩm định thiết kế và các thủ tục cấp phép theo pháp luật về xây dựng | Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, hiệu lực 01/07/2026, thay thế Luật Xây dựng 2014 |
| Phòng cháy chữa cháy | Thẩm định thiết kế về PCCC, rồi nghiệm thu và phải được cơ quan quản lý chuyên ngành chấp thuận kết quả nghiệm thu | Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15, hiệu lực 01/07/2025 |
Ba mắt xích này không chạy nối tiếp nhau. Luật cho phép nộp hồ sơ môi trường song song với hồ sơ thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi, nên thứ tự chuẩn bị quyết định tiến độ.
Đánh giá tác động môi trường làm khi nào?
ĐTM làm đồng thời với báo cáo nghiên cứu khả thi, không phải làm sau khi có thiết kế.
Điều 31 Luật Bảo vệ môi trường, bản sửa bởi Luật số 146/2025/QH15, quy định ĐTM do chủ dự án đầu tư tổ chức thực hiện, đồng thời với quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc tài liệu tương đương. Mỗi dự án đầu tư lập một báo cáo ĐTM.
Khoản 2 Điều 34 đi xa hơn một bước và đặt ra mốc chặn thực sự.
| Quy định | Nội dung |
|---|---|
| Được nộp song song | Áp dụng với dự án đầu tư xây dựng thuộc diện cơ quan chuyên môn về xây dựng hoặc hội đồng thẩm định thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi. Chủ dự án được trình đồng thời hồ sơ thẩm định báo cáo ĐTM với hồ sơ thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi |
| Thời điểm nộp do chủ dự án chọn | Thời điểm trình do chủ dự án đầu tư quyết định |
| Mốc chặn | Phải bảo đảm có quyết định phê duyệt kết quả thẩm định báo cáo ĐTM trước khi phê duyệt dự án, quyết định đầu tư xây dựng dự án |
Ai thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường?
Bộ Nông nghiệp và Môi trường thẩm định ĐTM của dự án nhóm I và một số dự án nhóm II. Các trường hợp khác do cơ quan khác thẩm định theo Điều 35, vì chính khoản 1 Điều 35 mở đầu bằng cụm “trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này”.
Các hướng dẫn cũ nêu tên cơ quan tiếp nhận ở cấp tỉnh theo bộ máy trước đây. Quý khách đối chiếu lại tên cơ quan tại thời điểm nộp hồ sơ.
Điều 35 Luật Bảo vệ môi trường, bản sửa bởi Luật số 146/2025/QH15, giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường thẩm định báo cáo ĐTM của dự án nhóm I theo khoản 3 Điều 28.
Cơ quan này cũng thẩm định một số dự án nhóm II nêu tại các điểm c, d, đ và e khoản 4 Điều 28, nhưng phải thỏa mãn đủ hai điều kiện cộng dồn.
| Điều kiện | Nội dung |
|---|---|
| Về địa bàn | Dự án nằm trên địa bàn từ 02 đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên, hoặc trên vùng biển chưa xác định trách nhiệm quản lý hành chính của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh |
| Và đồng thời | Thuộc một trong các trường hợp liệt kê ngay tại khoản 1 Điều 35 |
Hai trường hợp trong danh sách đó thường gặp với dự án nhà máy: dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung (điểm c).
Trường hợp thứ hai là dự án trong khu sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tập trung hoặc cụm công nghiệp có xử lý chất thải nguy hại hoặc dùng phế liệu nhập khẩu làm nguyên liệu (điểm đ).
Ví dụ dễ hình dung: một nhà máy điện tử đặt trong một khu công nghiệp, nằm trọn trong một tỉnh và không xử lý chất thải nguy hại. Dự án này không thỏa điều kiện địa bàn, nên không rơi vào nhóm do Bộ thẩm định theo khoản này.
Hồ sơ, thời hạn và nội dung thẩm định do Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường quy định chi tiết, theo khoản 3 Điều 34.
Thẩm định thiết kế phòng cháy chữa cháy
Thiết kế về PCCC nay do năm nhóm chủ thể thẩm định, không còn một đầu mối duy nhất, theo khoản 1 Điều 17 Luật số 55/2024/QH15.
| Chủ thể thẩm định | Phạm vi |
|---|---|
| Người quyết định đầu tư | Báo cáo kinh tế kỹ thuật đầu tư xây dựng, và báo cáo nghiên cứu khả thi không thuộc diện cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định nhưng thuộc diện phải thẩm định thiết kế về phòng cháy chữa cháy |
| Cơ quan chuyên môn về xây dựng | Thẩm định cùng lúc khi thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi và thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở |
| Cơ quan đăng kiểm | Phương tiện giao thông thuộc diện phải thẩm định |
| Cơ quan Công an | Điểm e và điểm g khoản 1 Điều 16 với báo cáo kinh tế kỹ thuật và thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở của công trình; điểm d khoản 2 Điều 16 với phương tiện giao thông |
| Chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình | Thiết kế triển khai sau thiết kế cơ sở của công trình không thuộc diện cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định |
Thủ tục hiện hành mang tên thẩm định thiết kế về PCCC. Trước đây, khoản 2 Điều 53 Luật số 55/2024/QH15 đã thay từ “thẩm duyệt” bằng từ “thẩm định” trong Luật Xây dựng 2014, văn bản này hết hiệu lực từ 01/07/2026 và được thay bằng Luật Xây dựng số 135/2025/QH15.
Nhưng giấy tờ cũ không mất hiệu lực. Công trình đã được cơ quan Công an cấp giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế về PCCC mà đến ngày 01/07/2025 chưa được chấp thuận kết quả nghiệm thu thì tiếp tục thực hiện theo Luật Phòng cháy và chữa cháy số 27/2001/QH10. Căn cứ: khoản 2 Điều 55 Luật số 55/2024/QH15.
Danh mục công trình thuộc diện thẩm định của cơ quan Công an, của cơ quan chuyên môn về xây dựng và của cơ quan đăng kiểm do Chính phủ quy định, theo khoản 4 Điều 17. Quý khách đối chiếu danh mục này trước khi xác định đầu mối.
Chủ đầu tư chỉ được tổ chức thi công khi đã có văn bản thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy của cơ quan quản lý chuyên ngành, theo khoản 3 Điều 17.
Và chỉ được đưa công trình vào khai thác, sử dụng sau khi cơ quan quản lý chuyên ngành chấp thuận kết quả nghiệm thu, theo khoản 4 Điều 18.
Giấy phép môi trường và đăng ký môi trường
Hai thủ tục này do Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đặt ra và áp dụng theo nhóm dự án. Nghị định hướng dẫn hiện hành là Nghị định 08/2022/NĐ-CP, đã được sửa bởi Nghị định 05/2025/NĐ-CP và Nghị định 48/2026/NĐ-CP.
| Văn bản | Vai trò |
|---|---|
| Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14 | Đặt ra ĐTM, giấy phép môi trường và đăng ký môi trường; các điều về ĐTM sửa bởi Luật số 146/2025/QH15 |
| Nghị định 08/2022/NĐ-CP | Nghị định hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường |
| Nghị định 05/2025/NĐ-CP và Nghị định 48/2026/NĐ-CP | Sửa đổi, bổ sung Nghị định 08/2022/NĐ-CP |
Thủ tục “kế hoạch bảo vệ môi trường” mà nhiều hướng dẫn cũ còn nhắc thuộc khung pháp lý trước Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Khung hiện hành thay bằng ĐTM, giấy phép môi trường và đăng ký môi trường tùy nhóm dự án.
Quy trình thành lập và thời hạn
Phần thành lập doanh nghiệp giống mọi dự án có vốn nước ngoài khác; chuỗi giấy phép công trình chạy song song sau đó.
Thời hạn luật định là 10 ngày làm việc cho IRC đối với dự án không thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư, theo khoản 3 Điều 39 Nghị định 96/2026/NĐ-CP. Với ERC, thời hạn luật định là 03 ngày làm việc theo Luật Doanh nghiệp 2020 (số 59/2020/QH14) sửa bởi Luật số 76/2025/QH15. Cả hai thời hạn tính từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ.
Mốc 12 tháng áp cho trường hợp thành lập doanh nghiệp trước khi có IRC. Trong 12 tháng kể từ ngày thành lập, doanh nghiệp phải hoàn thành thủ tục cấp IRC cho dự án, theo khoản 4 Điều 72 Nghị định 96/2026/NĐ-CP.
Nhiều dự án nhà máy thuộc diện phải xin chấp thuận chủ trương đầu tư, khi đó mốc 10 ngày làm việc ở trên không áp dụng. Quý khách đối chiếu diện dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư theo Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 trước khi lên tiến độ.
Thời gian và chi phí
Ngoài thời hạn cấp IRC và ERC nêu ở mục trên, ba khoản dưới đây mới là thứ quyết định tiến độ thực tế của một dự án nhà máy.
| Khoản riêng của dự án nhà máy | Nội dung |
|---|---|
| Địa điểm | Xác định khu công nghiệp hoặc cụm công nghiệp phù hợp với ngành sản xuất dự kiến, vì điều này ảnh hưởng tới cả thẩm quyền thẩm định môi trường |
| Hồ sơ môi trường | Lập báo cáo ĐTM song song với báo cáo nghiên cứu khả thi |
| Thiết kế | Thiết kế phải đủ nội dung để vừa thẩm định xây dựng vừa thẩm định phòng cháy chữa cháy, tránh phải chỉnh sửa hai lần |
Việc đầu tiên nhà đầu tư cần làm là xác định địa điểm phù hợp để xây dựng nhà xưởng. Địa điểm xây dựng nhà xưởng tùy thuộc vào quy mô, tính chất, đặc điểm của hoạt động sản xuất. Tùy theo nhu cầu kinh doanh, cũng như loại hình, ngành nghề kinh doanh, nhà đầu tư sẽ đưa ra những phương án, lựa chọn riêng.
Lệ phí nhà nước thu theo biểu phí hiện hành tại thời điểm nộp hồ sơ. Phí dịch vụ phụ thuộc quy mô dự án và nhóm môi trường, Quý khách liên hệ Pham Do Law để nhận báo giá theo hồ sơ cụ thể.
Những điểm hay bị hiểu sai
Bảng dưới đối chiếu bốn hiểu sai với quy định hiện hành.
| Hiểu sai | Thực tế | Căn cứ |
|---|---|---|
| Dự án không phải làm ĐTM thì làm “kế hoạch bảo vệ môi trường” | Khung hiện hành dùng ĐTM, giấy phép môi trường và đăng ký môi trường tùy nhóm dự án; thẩm quyền thẩm định ở cấp trung ương nay thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường | Khoản 3 Điều 34 và Điều 35 Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14, bản sửa bởi Luật số 146/2025/QH15 |
| Làm xong thiết kế rồi mới làm ĐTM | ĐTM thực hiện đồng thời với báo cáo nghiên cứu khả thi | Điều 31 và khoản 2 Điều 34, bản sửa bởi Luật số 146/2025/QH15 |
| Cảnh sát phòng cháy chữa cháy thẩm duyệt toàn bộ thiết kế | Việc thẩm định chia cho năm nhóm chủ thể; cơ quan Công an thẩm định các nội dung tại điểm e, điểm g khoản 1 Điều 16 với công trình và điểm d khoản 2 Điều 16 với phương tiện giao thông | Khoản 1 Điều 17 Luật số 55/2024/QH15 |
| Dự án nhà máy nào cũng được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong 10 ngày làm việc | Mốc đó chỉ áp cho dự án không thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư | Khoản 3 Điều 39 Nghị định 96/2026/NĐ-CP |
Một lưu ý về giấy phép: kinh doanh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện mà không có giấy phép kinh doanh theo quy định thì bị xử phạt vi phạm hành chính. Tiếp tục kinh doanh khi giấy phép đã hết hiệu lực, hoặc sử dụng giấy phép kinh doanh của thương nhân khác, cũng bị xử phạt.
Với hành vi cho thuê, cho mượn, cầm cố, thế chấp, bán, chuyển nhượng giấy phép kinh doanh, bên vi phạm còn bị buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi đó.
Câu hỏi thường gặp
Thành lập nhà máy sản xuất có vốn nước ngoài cần những giấy phép gì?
Ngoài Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, nhà máy còn phải qua ba thủ tục: môi trường, xây dựng và phòng cháy chữa cháy. Căn cứ lần lượt là Luật Bảo vệ môi trường, Luật Xây dựng và Luật số 55/2024/QH15.
Đánh giá tác động môi trường phải xong trước bước nào?
Trước khi phê duyệt dự án và quyết định đầu tư xây dựng dự án, theo khoản 2 Điều 34 Luật Bảo vệ môi trường, bản sửa bởi Luật số 146/2025/QH15.
Mốc chặn này áp cho dự án đầu tư xây dựng thuộc diện cơ quan chuyên môn về xây dựng hoặc hội đồng thẩm định thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi.
Nộp hồ sơ môi trường ở đâu?
Tùy nhóm dự án. Khoản 1 Điều 35 giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường thẩm định với dự án nhóm I và một số dự án nhóm II, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 của chính điều này. Quý khách xác định nhóm dự án theo Điều 28 trước khi chuẩn bị hồ sơ.
Hướng dẫn cũ nhắc “kế hoạch bảo vệ môi trường” thì nay làm gì?
Thủ tục đó thuộc khung pháp lý trước Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Tùy nhóm dự án, khung hiện hành dùng giấy phép môi trường hoặc đăng ký môi trường.
Bài liên quan trong cụm
Các bài khác trong cụm đầu tư nước ngoài:
- đường góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài: ngành nào bắt buộc có đối tác Việt Nam.
- công ty xây dựng vốn nước ngoài: điều kiện của nhà thầu nước ngoài.
- công ty logistics vốn nước ngoài: trần sở hữu theo từng dịch vụ vận tải.
Dịch vụ tư vấn đầu tư của Pham Do Law
Pham Do Law giúp Quý khách xác định nhóm dự án theo pháp luật môi trường và sắp ba chuỗi hồ sơ môi trường, xây dựng, PCCC chạy song song. Chúng tôi cũng chuẩn bị hồ sơ cấp IRC và ERC cho dự án nhà máy.
Quý khách xem dịch vụ tư vấn đầu tư hoặc liên hệ Pham Do Law để được tư vấn theo tình huống cụ thể.
Nội dung bài viết là thông tin pháp lý chung tại thời điểm đăng, không thay thế ý kiến tư vấn cho một hồ sơ cụ thể. Các văn bản được trích dẫn có thể được sửa đổi hoặc thay thế sau ngày đăng.
Luật sư Đỗ Thị Thu Hoài là người sáng lập và trực tiếp điều hành Công ty Luật Phạm Đỗ, với hơn 12 năm tư vấn pháp lý chuyên sâu cho doanh nghiệp trong và ngoài nước. Lĩnh vực chính: tư vấn pháp lý doanh nghiệp, tư vấn thuế và tài chính, đại diện giải quyết tranh chấp. Đọc thêm về Luật sư Đỗ Thị Thu Hoài.
